ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
482
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
تصوير ، يادآورى كرديم . مشهورترين چاههاى مدينه عبارتند از : 1 - چاه أريس : در اين باره پيشتر در قسمت قبا توضيحاتى داده شد . 2 - چاه الأعواف : كه يكى از صدقات حضرت رسول صلّى اللّه عليه و إله بود . 3 - چاه أنا : چاهى است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله آن را به هنگام محاصرهء بنى قريظه حفر نمود و چادر خود را بر روى آن برپا ساخت . در اين هنگام از آب آن مىنوشيدند . اين چاه در حال حاضر معروف نبوده و شايد در مدينه به اسم ديگرى خوانده مىشود 4 - چاه انس بن مالك بن نضر : چاهى است كه در حديث انس بن مالك ، در صحيح بدان اشاره شده است . اين چاه در حال حاضر « چاه الحضارم » خوانده مىشود كه در كاروانسرايى در شمال باغ معروف به عيينه واقع شده است . نزديك اين چاه گنبدى است كه روى قبرى قرار گرفته و گمان مىبرند كه آرامگاه عبد اللّه پدر پيامبر صلّى اللّه عليه و إله باشد . 5 - چاه بضاعه : و آن در انتهاى ساختمانهاى مدينه در سمت شمال واقع است ؛ چاهى بود كه در آن جسد سگها و مردارها و چيزهاى نجس را مىريختند . از رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله پرسيدند : كه با آب آن مىتوان وضو گرفت ؟ حضرت فرمودند : آب آن پاك است و چيزى آن را نجس نمىكند . در كتابهاى حديث آمده است كه پيامبر با آب چاه بضاعه وضو مىساخت و وقتى به آن حضرت مىگفتند كه در آن نجاسات مىاندازند ؟ ! مىفرمود : آب اين چاه پاك است و چيزى آن را نجس نمىكند . 6 - چاه بيرحاء : اين چاه در شمال شهر مدينه و در شرق چاه بضاعه قرار گرفته كه در ميان آنها چاه بضيعه واقع است . پيامبر صلّى اللّه عليه و إله آب آن را بسيار گوارا مىدانستند . چاه بيرحاء در باغى قرار داشت كه از آن ابو طلحهء انصارى بود و وى آن را وقف نزديكان و عموزادگان خويش كرده بود . بخارى در كتاب « الأشربه » در باب « استعذاب الماء » از انس بن مالك روايت كرده كه او گفت : ابو طلحه بيشترين درخت خرما را در ميان انصار مدينه داشت و چاه بيرحاء نزد او از تمامى اموالش عزيزتر بود . مسجد النبى برابر آن بود و رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله همواره